Dizinin dünkü bölümünde Prof. Dr. Baskýn Oran ý okumuþtunuz; bize kendi penceresinden "ortodoks sol"u anlatmýþtý. Bugün de ÖDP nin kurucularýndan tarihçi yazar Erdoðan Aydýn "liberal sol"u anlatacak; tabii o da kendi penceresinden...  Pencerelerin hangisinden bakmak isterseniz biz ikisini de size açtýk, siz de okuyup neye ikna olup ya da olmadýðýnýzý bu diziyle paylaþýn: dsevimay@milliyet.com.tr.
Siz "Liberal sol" diye kimlere diyorsunuz?
Türkiye solu, 12 Eylül darbesinde Türkiye de ve 1990 da dünya çapýnda yaþadýðý travma yüzünden biri ulusalcýlýk diðeri liberalizm olmak üzere iki yana fire verdi. Arkadaþlarýmýzýn bir kýsmý MHP ve darbecilikte olumlu deðerler keþfetti, bir kýsmý da dün Özal a, bugün de AKP ye yedeklendi. Bu "liberal sol" denilen grup ikincisi.
Sizin açýnýzdan Özal döneminin liberalleriyle AKP döneminin liberal solcularý arasýnda bir fark var mý?
O ilk dönem liberalleri artýk sosyalist iddialarda bulunmuyorlardý. Sosyalizmin öldüðünü, dolayýsýyla çýkýþýn liberalizm olduðunu söylüyor, saf deðiþtirmelerini daha net açýklýyorlardý.

Öncelik AKP ye seçenek yaratmak
Bu da solla kavgalarýný bitiriyor muydu?
Bitiriyordu, fakat yenileri hem hâlâ sosyalist olduklarýný iddia ediyorlar hem de tüm enerjilerini solu liberalizmle terbiye etmeye harcýyorlar. Sürekli olarak solun emek, laiklik, sosyal devlet konusundaki olmazsa olmazlarýný bulanýklaþtýrmaya çalýþýyorlar.
Oysa sadece "siyasal demokrasi"yle yetindiðinizde en fazla liberal demokrat olabilirsiniz ama asla sosyalist ve sol demokrat olamazsýnýz.
Peki siyasal demokrasi az bir þey midir, AKP nin yaptýðý bir dizi reforma ne diyeceðiz?
Az bir þeydir demiyorum ama yetmez. Kaldý ki AKP nin reformlarýnýn tümü devletten gelen basýncý göðüslemeye yönelik iktidarda kurumlaþabilme manevralarý. Demokrasi inancýyla yapýlmadýklarý için neredeyse tamamý tavsamýþ durumda. O yüzden AKP den demokrasi beklentisine girmek için, vazgeçtik sol olmaktan, yurttaþlýk haklarý açýsýndan bile hafýzamýzý yitirmiþ olmak gerek.
Çünkü þu anda Türkiye nin en "iri kýyým adamý" AKP-ABD iktidarý, en "evire çevire dövülen"i de AKP ye oy veren yoksullar dahil Türkiye nin ezilenlerden ve emekçilerden oluþan çoðunluðudur.
Dolayýsýyla bizim için günümüz Türkiye sinde demokratikleþme öncelikle AKP ye karþý bir seçenek yaratmaktan geçiyor.

Böyle demokrasi olmaz
Siz neye demokrasi diyorsunuz?
Bu soruyu "neye demokrasi denilemeyeceði"nden hareketle yanýtlayayým. Hemen aklýma gelenler:
- Sadece seçimlere indirgenmiþ,
- Parti baþkanlarýnýn padiþahlardan daha yetkili olduðu,
- Yüzde 10 barajýyla adil bir temsilin engellendiði,
- YÖK ü sadece kimin belirleyeceðinin hesaplandýðý,
- Kadýn haklarýnýn deðil, sadece türban özgürlüðünün savunulduðu,
- Ýlkokul 4 ten itibaren zorunlu din derslerinde çocuklarýn koþullandýrýldýðý,
- Evrimi reddedip bilim diye yaratýlýþ inancýnýn çocuklara aþýlandýðý,
- Davutpaþa daki iþçileri ancak öldükten sonra sigortalayan,
- Tuzla da her gün ölen iþçiler üzerinden kârý kutsayan,
- 1 Mayýs a saldýrýp, ayaklarýn baþ olma talebini "kýyamet" göstergesi ilan eden,
- Sosyal devleti tasfiye konusunda 12 Eylül ü geride býrakan,
- Ýnanç özgürlüðünde AÝHM kararlarýný dahi uygulamayan,
- Kürt sorununda çözümsüzlük siyasetini Ýslamizasyonla derinleþtiren,
- AB sürecini tavsatan,
- Sadaka kültürünü yaygýnlaþtýrarak yurttaþlýk onurunu ortadan kaldýran,
- Yolsuzlukta Demirel-Özal dönemini masumlaþtýran bir rejim, yani bugünkü rejim demokrasi deðildir.
Zaten insanlarý sol yapan bu deðerler bütününü unutanlarýn savrulduðu yerdir "sol liberalizm" de...
Size göre neden unutmuþ olabilirler?..
12 Eylül, ardýndan küresel daðýlma insanlarýn özgüvenlerini, dolayýsýyla solda durma kararlýlýðýný kaybettirdi. Solun bütünsel deðerlerine inancýnýzý kaybettiðinizde ehven-i þer aramaya baþlarsýnýz. Oysa ehven-i þer, þerlerin en kötüsüne dönüþür çoðu zaman.

Yine sola dönecekler
Yalnýz onlar ehveni þerliði kabul etmiyor, "Biz AKP ye yönelik bütün eleþtirilerimizi yapýyoruz" diyorlar?..
Eðer gerçekten böyle olsaydý yazýlarýnýn çoðunu sol eleþtirisi üzerine kurmazlardý. Onlar tam tersine þimdi AKP nin yanýnda durmak gerektiðini, diðer eleþtirilerin sonra yapýlabileceðini, böyle düþünmeyen solun "Ortodoks" olduðunu söylüyorlar. Hatta bir kýsmý hýzýný alamayýp solu "darbecilikle" ithama kadar götürüyor.
"Ortodoks solu kazýyýnca altýndan Kemalizm çýkar"; bu teze ne diyorsunuz?
Sola karþý saldýrýlarý bu tip argümanlarla süslemeye çalýþmak aslýnda savrulduklarý liberal konumu gizleme çabasý. Kemalizm in sol üzerinde belli bir etkisi elbette ki gerçek. Ama bu, AKP konusunda deðil, Kürt sorunu karþýsýndaki pozisyonda belirginleþiyor. Ayrýca solun hesaplaþmasý gereken tek eksiði bu deðil; nitekim liberalizme savrulan arkadaþlarýmýz, bu konuda da mesai harcamamýz gerektiðini bize gösterdi.
Peki bu aranýzdaki bölünme sizce kalýcý mý?
Yeni bir büyük hayal kýrýklýðý yaþýyoruz ama tabii soðukkanlý olmaya ihtiyaç var. Ülkemizin temel eksikliði olan sol bir merkez inþa sorununu çözüp, bu umutsuzluk atmosferini aþtýðýmýzda, böylesi bir sürü arkadaþýmýz, ettikleri laflar ve savrulduklarý yerlerden dolayý eminim ki üzüleceklerdir.
Bence bu arkadaþlarýmýzýn bir kesimi kesinlikle vicdanlarýnýn sesini duyarak sola geri dönecekler. Ki biz de onlarý kucaklayabilecek hoþgörüye ve özgüvene sahibiz.

Latin Amerika, Almanya modeli
"Bütün solu kapsayacak bir çatý partisi"; solda böyle bir tartýþma da var, siz ne dersiniz?
Ben Türkiye nin ihtiyaçlarýnýn, bir çatý partisi projesinin karþýlayabileceðinden daha karmaþýk olduðu kanaatindeyim. Türkiye de DTP nin temsil ettiði meþru talepleri de savunan ama emek eksenli olarak ondan çok daha geniþ bir talepler manzumesinin temsilcisi, baðýmsýz bir sol birliðe ihtiyaç var. Latin Amerika ve Almanya da örneklerinde gördüðümüz birleþik ve kucaklayýcý bir merkez yaratmak zorundayýz.
Mümkün görünüyor mu peki gözünüze?
Biz sosyalistler asgari, sosyal demokratlar azami programlarý çerçevesinde gereken özveriyi gösterirlerse bu iþin sanýlandan çok kolay olduðunu göreceðiz. Çok kimlikli bir Türkiye yi savunan, demokrasinin sosyal niteliðini kendine eksen alan, piyasalaþtýrýcý politikalara karþý tavrý olan, ABD nin dünkü derin devleti kadar bugünkü yeni derin devletine karþý da gerçek bir demokrasi savunusu yapan bir program çerçevesinde davranabilecek herkesle bir araya gelmeliyiz. Bu iradeyi sergilediðimiz oranda geniþ yýðýnlarýn biricik umudu olmamak için hiçbir neden yok. MÝLLÝYET